Burn-out herstel: veel minder doen en veel meer rusten dan je denkt

Om te herstellen van een burn-out wordt bijna altijd de focus gelegd op “niet niks gaan doen”. Doorgaans wordt geadviseerd om een klein beetje te doen en dan langzaam te gaan opbouwen. Ook word je vaak aangemoedigd om “leuke dingen te doen” of dingen waar je energie van krijgt zoals afspreken met vrienden, films kijken of hobbies oppakken.

Hoewel de meeste behandelaars zullen zeggen dat je “rustig aan moet doen” zal er vrijwel nooit gezegd worden dat je moet stoppen met werken of studeren, of wat “rustig aan doen” nou eigenlijk precies inhoudt.

Turbo-stand

Mensen die een burn-out hebben zijn hierin terecht gekomen vanwege de turbo-stand waarin zij al lange tijd hebben gestaan. Misschien al jarenlang, misschien al het hele leven lang. Je bent gewend om dóór te gaan, te knallen, niet te stoppen en altijd nog dat beetje extra te geven. Je kan moeilijk “nee” zeggen tegen anderen, laat staan tegen jezelf.

Dit lijkt misschien voor jouzelf allemaal niet zo “turbo”; je bent het immers gewend en je doet het al jaren zo. En nou moet je opeens rustig aan gaan doen omdat je een burn-out hebt. En tegelijkertijd wordt er gezegd dat je niet moet gaan niksen en toch vooral leuke dingen gaan doen.

Deze twee boodschappen zetten je helaas niet op het spoor naar herstel.

Mensen die in de turbo-stand staan weten vaak niet eens van zichzelf dat dit een turbo stand is. “Rustig aan doen” betekent voor hen iets héél anders dan voor mensen die veel kalmer leven.

Om uit de turbo-stand te komen moet je de boodschap krijgen dat je ZOVEEL MOGELIJK MOET GAAN NIKSEN, RUSTEN EN SLAPEN, en ZO WEINIG MOGELIJK MOET GAAN DOEN. Het beste is zelfs als je volledig tot stilstand kan komen. Dit betekent dus: niet werken, geen (mantel)zorg, geen studietaken, geen huishoudelijke taken, geen gezellige dingen, niet sporten, geen hobbies, etc.

Helemaal niks?

Echt? Mag je dan echt helemaal niks doen? Inderdaad, je moet stoppen met alles en je gaan vervelen. Wij schrijven deze boodschap zo duidelijk op, omdat je de turbo-stand gewend bent. En daar moet je vanaf. Je hebt een namelijk een verkeerd idee over wat “niks doen” is.

Niks doen is voor jou misschien je WhatsApp checken tijdens je pauze. Of even een mailtje beantwoorden in de avond terwijl je op de bank hangt. Maar dat is niet niks doen, dat is gewoon actief zijn.

Niks doen is voor jou misschien tijdens de lunch over werk- of studiezaken praten. Maar dat is niet niks doen, dat is gewoon een inspanning.

Niks doen is voor jou misschien na het werk gaan borrelen of na college naar een terras gaan. Maar dat is niet niks doen, dat is een zeer drukke, belastende activiteit.

Niks doen is voor jou misschien de kinderen met de auto naar hun sport brengen, even op je telefoon kijken tijdens het koken, of de was doen terwijl je op het bed zit. Maar in werkelijkheid zijn al deze dingen letterlijk het omgekeerde.

Minder doen dan je denkt

Als je in de turbo-stand in een burn-out terecht komt heb je de neiging om tóch steeds actief te blijven, ook al ben je doodmoe of heb je allerlei lichamelijke klachten. Het “uit” gaan staan, het niks doen en écht tot rust komen ben je verleerd; je kán het eenvoudigweg niet meer.

Je moet opnieuw leren wat rusten is, wat ontspannen is, en wat niksen is. Een advies om “leuke dingen te gaan doen” of “niet te gaan niksen” helpt daarbij absoluut niet.

Je moet opnieuw gaan inzien dat alles veel langzamer, rustiger en minder kan, ook al doe je voor je gevoel alles al veel langzamer, rustiger en minder.

Mensen met een burn-out die thuis zitten hebben vaak het gevoel dat ze niets meer waard zijn of “lui zijn”, en dan gaan ze alsnóg weer mailtjes van het werk zitten te lezen of studiezaken zitten uitvoeren. Of ze blijven maar doorgaan met het huis schoonmaken of op de telefoon scrollen, TV kijken, en kletsen met vrienden.

Het voelt dan alsof je bijna niks doet, want je gaat niet naar je werk of studie, maar tóch blijf je de hele dag door, continu van alles doen. Het voelt als heel weinig, maar het is in werkelijkheid nog steeds ENORM actief. En dat moet je afleren.

Wat is niks doen?

  • Niks doen is op je rug liggen met je ogen dicht, in stilte, minstens 20 minuten. Geen muziek, geen TV, geen telefoon, geen andere mensen.
  • Niks doen is in het gras liggen in het zonnetje, met je ogen dicht, in stilte, minstens 20 minuten. Geen muziek, geen telefoon, geen andere mensen.
  • Niks doen is op een bankje zitten in het park, met je ogen dicht, in stilte, minstens 20 minuten. Geen muziek, geen telefoon, geen andere mensen.
  • Niks doen is in het zwembad of in de zee liggen dobberen, met je ogen dicht, in stilte, minstens 20 minuten. Geen muziek, geen telefoon, geen andere mensen.

Ook leuke dingen zijn een belasting. Natuurlijk moet je plezier ervaren en stressvolle dingen vermijden, maar stop met al die sociale verplichtingen, prikkelende zaken zoals lawaai en drukke omgevingen. Stop met scrollen op social media en andere apps. Ook feestjes, afspreken, terrasjes, kletsen met meerdere mensen tegelijk, films kijken en harde muziek luisteren zijn net zo belastend voor je lichaam als werken.

Natuurlijk moet je al die leuke dingen in je leven doen, maar je moet leren dat ze gelijk staan aan werken en actief zijn, en dus gecompenseerd moeten worden met even veel rust en slaap.

Als je de bovenstaande voorbeelden van 20 minuten niks doen maar irritant vind of dat het je onmogelijk lijkt om zoiets te doen, dan kan je er vanuit gaan dat je nog steeds in de turbo-stand staat, en dat je burn-out niet aan het herstellen is.

Bij burn-out hershel hoort een leerproces waarin je ontdekt wat écht rusten en niksen inhoudt. Voor veel mensen is het een eye-opener om te zien dat rusten en niksen vaak iets héél anders is dan je tot voorheen altijd hebt gedacht.

(Advertentie)